Typy koszy korzeniowych – metalowe, jutowe i syntetyczne
Po co stosuje się kosze korzeniowe
Kosz korzeniowy (ang. root ball basket, niem. Drahtkorb) to siatka otaczająca bryłę korzeniowo-ziemną drzewa produkowanego w gruncie (tzw. klomb, bryłka). Jego zadaniem jest mechaniczne utrzymanie zwartości bryły podczas wykopywania, transportu i sadzenia. Bez koszyka bryła rozpada się, odsłaniając i niszcząc drobne korzenie włośnikowe, co drastycznie obniża szanse przeżycia drzewa.
W Polsce kosze korzeniowe stosowane są przede wszystkim przy drzewach produkowanych przez szkółki w warunkach gruntowych, w odróżnieniu od drzew produkowanych w pojemnikach (containerów), które nie wymagają koszyka.
Typy koszy – materiały i właściwości
Kosze metalowe – siatka stalowa cynkowana
Najpowszechniejszy typ w Polsce. Siatka z drutu stalowego ocynkowanego o średnicy drutu 2,5–4 mm, oczko zwykle 5×5 lub 7×7 cm. Kosz składany jest na bryłę na placu szkółkowym bezpośrednio po wykopaniu drzewa.
- Wysoka wytrzymałość mechaniczna – kosz wytrzymuje transport ciężkimi pojazdami
- Trwałość w gruncie: cynkowane siatki ulegają korozji w ciągu 5–10 lat, ale korzenie drzewa zdążają przez ten czas "zamknąć" bryłę
- Kwestia sporna: część specjalistów zaleca usuwanie koszyka przed zasypaniem wykopu, inni dopuszczają pozostawienie (siatka koroduje, korzenie ją przerastają)
- W Polsce rekomendacja GDDKiA (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad) dopuszcza pozostawienie metalowych siatek; jednak przy drzewach posadzonych blisko infrastruktury warto kosz usunąć lub przynajmniej wygiąć górny kołnierz
Wskazówka praktyczna: Przy drzewach sadzonych w wykopach z barierami korzeniowymi (wąskie pasy drogowe) zaleca się usunięcie lub rozluźnienie kosza przed zasypaniem, żeby uniknąć mechanicznych przeszkód dla rosnących korzeni.
Kosze jutowe i kokosowe (naturalne)
Zamiast siatki metalowej stosuje się tkaninę jutową lub włókno kokosowe. Materiał naturalny ulega biodegradacji w ciągu 1–3 sezonów wegetacyjnych, nie pozostawiając trwałych elementów w gruncie. Jest to preferowane rozwiązanie w obszarach objętych ochroną środowiskową i przy drzewach o małej bryłce.
- Brak ryzyka "zarośnięcia" drutu przez korzenie
- Mniejsza wytrzymałość mechaniczna – nie nadaje się do transportu drzew powyżej ~300 kg bryłki
- Dobra wilgotność: tkanina utrzymuje wilgoć w bryle podczas transportu i przed zasypaniem
Kosze syntetyczne z tworzyw sztucznych
Kosze z siatki HDPE lub PP stosowane są rzadziej w Polsce, częściej w Europie Zachodniej. Charakteryzują się dobrą odpornością na korozję i możliwością wielokrotnego użycia (jeśli kosz jest zdejmowany po posadzeniu). Wadą jest brak biodegradacji – kosz musi być bezwzględnie usunięty przed zasypaniem.
Porównanie typów koszy
| Typ kosza | Materiał | Trwałość w gruncie | Usuwanie przed zasypaniem? | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| Metalowy cynkowany | Drut stalowy ocynk. | 5–10 lat | Zalecane (górny kołnierz) | Drzewa 10–35 cm obwodu |
| Jutowy/kokosowy | Włókno naturalne | 1–3 lata | Nie wymagane | Małe drzewa, tereny ekologiczne |
| Syntetyczny (HDPE) | HDPE / PP | Nie ulega degradacji | Obowiązkowo | Produkcja wielosezonowa, możliwość re-użycia |
Normy i przepisy w Polsce
Dobór kosza korzeniowego regulowany jest pośrednio przez:
- Norma PN-EN 1708 – Szkółkarstwo ozdobne: jakość drzew
- Wytyczne GDDKiA nr D-09.01.01 – Nasadzenia drzew i krzewów w pasach drogowych
- Standardy Techniczne Jakości Zieleni Miejskiej (STJZM) – opracowywane przez poszczególne gminy (np. Warszawa, Kraków, Wrocław)
Warto sprawdzić obowiązujące standardy zieleni danego samorządu przed wyborem konkretnego rozwiązania, ponieważ wymogi mogą się różnić między miastami.
Zobacz też: Dobór wymiarów koryta korzeniowego | Instalacja bariery korzeniowej